Czym jest POTRĄCENIE dla frankowiczów?
Potrącenie jest uregulowane w Kodeksie Cywilnym, a dokładniej w art. 498. Potrąceniem nazywamy umorzenie dwóch przeciwstawnych sobie wierzytelności. Ogólnie rzecz ujmując jest to sposób rozliczenia, gdy dwie strony (np. bank i osoba fizyczna) mają względem siebie zarówno długi, jak i należności.
W poniższym materiale wideo, Mecenas Paulina Dogoda wyjaśnia, dlaczego to zagadnienie jest szczególnie istotne dla frankowiczów.
Jeżeli masz inne wątpliwości lub pytania dotyczące kredytów frankowych zapraszamy do kontaktu.
Potrącenie w sprawach frankowych – co warto wiedzieć?
Frankowicze, a także osoby interesujące się tematyką spraw frankowych, szukając informacji na temat procesów sądowych dotyczących nieważności umów kredytowych, niejednokrotnie napotykają na instytucję prawa cywilnego, jaką jest potrącenie.
Czym jest potrącenie? Kiedy i komu przysługuje? Jakie ma zastosowanie w sprawach frankowych? Na te i inne pytania odpowiemy w dzisiejszym materiale.
Instytucja potrącenia dla wielu osób wydaje się wyjątkowo skomplikowana, dlatego dziś towarzyszy mi mecenas Paulina Dogoda, z którą postaramy się wyjaśnić, na czym to wszystko polega – a przynajmniej spróbujemy.
Czym jest potrącenie?
Jakbyś miała mi wyjaśnić, czym jest potrącenie, to od czego byś zaczęła?
Potrącenie jest uregulowane w Kodeksie cywilnym, a dokładnie w artykule 498. Mówiąc najprościej, jest to jeden ze sposobów dokonywania rozliczeń w sytuacji, gdy dwie osoby są względem siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami.
Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w sprawach o unieważnienie umów kredytowych waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego – bowiem tam bank i kredytobiorcy są względem siebie zarazem dłużnikami, jak i wierzycielami.
Dokonanie potrącenia powoduje wzajemne umorzenie obu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Czyli mówiąc wprost – potrącenie zastępuje wzajemne rozliczenie stron względem siebie.
Potrącenie w kontekście nieważności umowy kredytowej
Myślę, że warto zacząć od kwestii nieważności umowy kredytowej. Nieważność umowy kredytowej powoduje skutek w postaci anulowania całej czynności zawarcia umowy. Mimo braku skutecznej umowy strony przez wiele lat realizowały postanowienia umowne – bank wypłacił kredytobiorcom kwotę kapitału, natomiast kredytobiorcy spłacali raty kapitałowo-odsetkowe, a także ponosili koszty opłat okołokredytowych.
Skoro umowa została uznana za nieważną, to brak jest podstaw do przekazywania środków pieniężnych pomiędzy bankiem a kredytobiorcą.
Zastosowanie potrącenia w sprawach frankowych
Przenosząc omówione regulacje na grunt prowadzonych spraw frankowych, możemy to zobrazować następująco: kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu bankowi nominalnej kwoty kredytu (kwoty kapitału), natomiast bank zobowiązany jest do zwrotu wszystkich środków wpłaconych przez kredytobiorcę – do dnia dokonania potrącenia.
W zdecydowanej większości przypadków suma świadczeń uiszczonych przez kredytobiorców na rzecz banku przewyższa kwotę kapitału wypłaconego przez bank.
Jak skutecznie dokonać potrącenia?
Aby potrącenie było skuteczne, należy złożyć oświadczenie na piśmie drugiej stronie, w którym szczegółowo wskażemy wierzytelności podlegające potrąceniu. Istotne jest, by oświadczenie to zostało złożone bezpośrednio osobie posiadającej wierzytelność, a nie – na przykład – jej pełnomocnikowi.
Kiedy stosuje się potrącenie w sprawach frankowych?
Instytucja potrącenia w sprawach frankowych wykorzystywana jest przede wszystkim w celu rozliczenia z bankiem po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej przez sąd.
Może być też zastosowana:
- przed wniesieniem pozwu do sądu,
- w trakcie trwania postępowania sądowego.
Sygnałem do rozważenia zastosowania potrącenia jest m.in. otrzymanie wezwania z banku o zwrot kapitału, ponieważ od tego momentu naliczane są odsetki od wypłaconego kapitału. W przypadku otrzymania takiego wezwania lub pozwu od banku zawierającego żądanie zwrotu kapitału – należy niezwłocznie skontaktować się z pełnomocnikiem.
Oświadczenie o potrąceniu a zarzut potrącenia
Warto rozróżnić dwa pojęcia:
- Oświadczenie materialne o potrąceniu – to czynność dokonywana poza procesem, która skutkuje umorzeniem zobowiązań.
- Procesowy zarzut potrącenia – to argument podnoszony w toku procesu sądowego, który pozwala na oddalenie części lub całości roszczenia banku, jeśli wcześniej doszło do potrącenia wierzytelności.
Podnosząc zarzut potrącenia, wskazujemy sądowi, że wcześniej złożyliśmy oświadczenie, w wyniku którego roszczenie dochodzone przez bank wygasło.
Kiedy zarzut potrącenia jest nieskuteczny?
W praktyce banki często podnoszą zarzut potrącenia w odpowiedziach na pozew. Trzeba jednak podkreślić, że na tym etapie zarzut ten jest w większości przypadków nieskuteczny, głównie z dwóch powodów:
- brak wcześniejszego złożenia kredytobiorcy oświadczenia o potrąceniu,
- warunkowość potrącenia – banki zazwyczaj twierdzą, że umowa jest ważna, a potrącenie dokonują jedynie „na wypadek” uznania jej za nieważną.
Decyzja należy do sądu
Każdorazowo o skuteczności zarzutu potrącenia decyduje sąd. Orzecznictwo w tym zakresie nie jest jeszcze jednolite i bywa bardzo zróżnicowane.
Dlatego tak ważne jest, by w prowadzonym postępowaniu sądowym kredytobiorcę reprezentował profesjonalny pełnomocnik.
