Umowa darowizny i dożywocia a zachowek

Zachowek jest instytucją w prawie cywilnym, która pozwala na ochronę interesów najbliższych członków rodziny spadkodawcy, w celu zapewnienia im minimalnej części z majątku spadkowego.

Umowa darowizny i umowa dożywocia wpływają na prawa spadkobierców, także w kwestii zachowku. W tym wpisie przedstawimy jak wyżej wymienione umowy wpływają na zachowek.

Umowa darowizny a zachowek

Umowa darowizny może wpływać na wysokość zachowku. Najważniejszymi aspektami tej umowy, poprzez którą darczyńca przekazuje swoje mienie obdarowanemu to:

• wliczenie darowizny do masy spadkowej: zgodnie z art. 994 Kodeksu cywilnego, do spadku dolicza się darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców oraz innych osób w ciągu ostatnich 10 lat przed śmiercią spadkodawcy. Jeżeli spadkodawca za swojego życia dokonał darowizn, to mogą być one uwzględniane przy obliczaniu zachowku;
• zmniejszenie wartości darowizny: jej wartość może zostać pomniejszana o pewne koszty, np. wartość świadczeń wykonanych przez obdarowanego na rzecz darczyńcy;
• roszczenia o zachowek: w sytuacji gdy darowizna znacząco uszczupliła masę spadkową, osoby uprawnione do zachowku mogą wystąpić z roszczeniem do osoby obdarowanej, o wypłatę odpowiedniej kwoty zachowku.

Umowa dożywocia a zachowek

Umowa dożywocia polega na przekazaniu nieruchomości, w zamian za zapewnienie właścicielowi nieruchomości dożywotniego utrzymania. Zazwyczaj obejmuje to zapewnienie schronienia, wyżywienia, opieki i innych potrzeb.

Umowa ta ma inny wpływ na zachowek niż darowizna:

• umowa dożywocia nie jest wliczana do masy spadkowej, w przeciwieństwie do umowy darowizny. Przeniesienie własności nieruchomości w tym przypadku nie jest darowizną, tylko ekwiwalentnym świadczeniem wzajemnym. Obliczając zachowek, nie uwzględnia się wartości nieruchomości przekazanej w ramach umowy dożywocia.
• przez to, że umowa dożywocia nie jest wliczana do masy spadkowej spadkobiercy uprawnieni do zachowku nie mogą wystąpić z roszczeniem o wypłatę zachowku od nabywcy nieruchomości na podstawie umowy dożywocia;
• nabywcy nieruchomości w ramach umowy dożywocia są bezpieczni, bowiem są chronieni przed roszczeniami spadkobierców, sprawia to, że ta forma umowy jest korzystna dla osób, chcących uniknąć sporów spadkowych.

Przed podjęciem decyzji o wyborze odpowiedniej formy przekazania majątku warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże zrozumieć konsekwencje prawne obu rozwiązań oraz wybrać najbardziej odpowiednie rozwiązanie w danej sytuacji.