Dyskryminacja w pracy – co to jest, rodzaje, przykłady i prawa pracownika

Zgodnie z przepisami, niedopuszczalne jest różnicowanie pracowników ze względu na: płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także formę zatrudnienia — czy jest to umowa na czas określony lub nieokreślony, w pełnym czy niepełnym wymiarze czasu pracy.

UWAGA!

Zakaz dyskryminacji obejmuje również osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje dyskryminacji: bezpośrednią i pośrednią.

Dyskryminacja bezpośrednia ma miejsce wtedy, gdy pracownik jest traktowany gorzej od innych ze względu na swoje cechy osobiste, takie jak płeć, wiek, pochodzenie, orientacja seksualna czy niepełnosprawność.
Przykłady:

• Kobieta otrzymuje wynagrodzenie niższe od mężczyzny, wykonując jednakową pracę,
• Kierowanie na szkolenia, kursy, tylko młodych (lub tylko starszych) pracowników.
• Kobieta ubiegająca się o stanowisko kierownicze zostaje odrzucona, ponieważ pracodawca uważa, że mężczyźni lepiej sprawdzają się na takich stanowiskach.

Dyskryminacja pośrednia ma miejsce, gdy pozornie neutralne, nieróżnicujące zasady, procedury powodują, że dana osoba lub grupa znajduje się w gorszej sytuacji od innych osób z powodu obiektywnego kryterium (np. płci, wieku, orientacji seksualnej, przekonaniami politycznymi itp.).
Przykład:

• Podejmowanie decyzji personalnych w oparciu o przynależność do partii politycznych.
• Szkolenia organizowane wyłącznie po godzinach pracy – mogą ograniczać udział osób, które mają obowiązki rodzinne, i tym samym prowadzić do pośredniej dyskryminacji w dostępie do awansu.
• Wymóg pracy w pełnym wymiarze godzin – firma nie oferuje elastycznych form zatrudnienia, co może pośrednio dyskryminować kobiety opiekujące się dziećmi lub osoby z niepełnosprawnościami, które nie mogą pracować w pełnym wymiarze czasu.
• Brak wypłaty premii, mimo spełnienia wszystkich warunków, tylko dlatego, że pracownik złożył wypowiedzenie, może być naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu

Czy podczas rekrutacji zadano Ci pytanie o to czy masz dzieci? Czy palisz papierosy? A może o stosunek do obecnej władzy? A może powodem odrzucenia Twojej kandydatury był Twój wiek? Jeżeli tak, byłeś dyskryminowany!

Wystarczające jest jednorazowe działanie, aby uznać je za przejaw dyskryminacji. Odpowiedzialność za jej wystąpienie ponosi pracodawca, niezależnie od tego, kto bezpośrednio dopuścił się nierównego traktowania. Ochronie prawnej podlega nie tylko pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, lecz także osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej. W postępowaniu dotyczącym dyskryminacji ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy, który musi wykazać, że nie doszło do naruszenia zasady równego traktowania. Osoba, która uważa, że padła ofiarą dyskryminacji, ma 3 lata na dochodzenie swoich praw przed sądem pracy.